Çölyak Hastalığı Nedir ve Tedavisi

Çölyak hastalığı,  bağırsaklarda meydana gelen ve gluten’e karşı hassasiyet oluşması nedeniyle glüten içeren gıdalar ile beslenildiğinde ince bağırsaklarda iltihap ve hasar oluşumuna sebep olan bir hastalıktır. Besin maddelerinin sindiriminin ve emiliminin de bozulmasına yol açan bu hastalığa yakalanan insanlar buğday, arpa, çavdar ve belli bir seviyeye kadar yulafta bulunan glütene karşı hassasiyet gösterirler Hastalığın sonucu olarak ise ishal oluşur ve buna bağlı olarak ta zamanla bazı maddelerin eksikliği ortaya çıkar.

Çölyak Hastalığı Nedir?

Çölyak nedir diye baktığımızda hastaların % 10’unda genetik olarak geliştiği görülmektedir. Yani genetik olma özelliği bulunan çölyak hastalığı tek yumurta ikizlerinde % 30, çift yumurta ikizlerinde ise % 70 oranında görülebilmektedir. Her yaşta teşhis edilebilen ancak buna rağmen teşhisi zor olan hastalığın belirtileri genelde başka bir hastalığın belirtileri olduğu düşünülerek ihmal edilebilmektedir.

Çölyak Hastalığı Nedir Neden Olur?

Ekmek, makarna, bisküvi ve benzeri unlu mamullerden uzak durmamızı gerektirecek bir hastalık olan hastalık çölyak testi ile tespit edilebilmektedir. Yaşam süresince devam edebilen gıda alerjisi olarak ta bilinen hastalık tedavi edilmediği taktir de hayatı olumsuz bir şekilde etkileyebilmektedir. Glüten enteropatisi olarak ta bilinen hastalık, ince bağırsağın glüten proteinine karşı gösterdiği bir alerjidir.

Genellikle karın ağrısı, şişkinlik ve kilo alamamak gibi belirtilerle kendini belli eden çölyak, ince bağırsakların yapısını bozmak ta ve özellikle 12 parmak bağırsağının başlangıç kısmında verdiği zarar nedeniyle emilimin azalmasına sebep olmaktadır.

Çölyak hastalığı çocukluk döneminde ortaya çıkabileceği gibi ilerleyen yaşlarda da ortaya çıkabilmektedir. Belli bir dönemi olmayan hastalık eğer hafif bir şekilde ilerliyorsa tespiti zor olmakta ve ilerleyen yaşlarda ancak tespit edilebilmektedir.

Çölyak Hastalığı Nasıl Anlaşılır?

Çölyak hastalığı her yaşta ortaya çıkabilen bir hastalıktır. Hastalığa, yapılacak olan kan testleri ve sonrasında bağırsak biyopsisi ile kesin tanı konulabilmektedir. Hastalığın bir çok belirtisi bulunmaktadır. Ancak dikkat edilmesi gereken konu bu belirtiler genellikle başka hastalıklarla karıştırılarak ihmal edilmektedir.

Genel Çölyak Hastalığı Belirtileri

  • Karın bölgesinde oluşan öne doğru şişkinlik
  • Kaslarda zayıflık
  • Yaşa uygun olmayan kilo azlığı
  • Sinirlilik hali
  • Bezginlik oluşması
  • Kusma, İshal
  • Kansızlık
  • Dışkıda anormallik olması ve büyük tuvalet ihtiyacının artması
  • İştahsızlık
  • Ağız içinde meydana gelen aftlar
  • Büyüme geriliği
  • Gaz şikayetleri
  • Ciltte kaşıntılı döküntü olması hastalığın başlıca belirtileridir.

Çocuklarda Çölyak Hastalığı Belirtileri

  • Yaşa göre kilonun az olması,
  • Dışkıda anormallik
  • Gaz şikayetleri
  • Karın bölgesinde öne doğru şişkinlik
  • Halsizlik, ishal ve kusma
  • Eklem ve kemik ağrıları
  • Sinirlilik hali
  • Ciltte kaşıntı olması
  • Ağızda oluşan aftlar

Gibi belirtiler çölyak hastalığının belirtileri olabilmektedir.

Yetişkinlerde Çölyak Hastalığı Belirtileri

  • Karın bölgesinde öne doğru şişkinlik
  • Yaşa göre kilo azlığı
  • Kas zayıflığı
  • Kansızlık
  • Tuvalet ihtiyacının artması ve dışkıda anormallik
  • İshal
  • Kusma
  • Bezginlik
  • Büyüme geriliği
  • Başıntılı ve döküntülü ciltler
  • Binirlilik, eklem ve kas ağrıları
  • Ağız içindeki aftlar
  • Nedeni belli olmayan karaciğer hastalıkları olarak görülmektedir.

Çölyak Hastalığı Neden Olur?

Çölyak hastalığı genetik hastalıklardan biri olma özelliğini taşımaktadır. Yani oluşma sebeplerinden biri de ailede çölyak hastalığı olan kişilerin bulunmasıdır. Ailesinde çölyak hastası olan bir kişinin bu hstalığa yakalanma olasılığı % 10 olarak görülmektedir.

Bunun dışında bir ameliyat sonucunda, hamilelik, doğum yapma, enfeksiyon yada şiddetli stres çölyak hastalığının ortaya çıkmasına sebep olabilmektedir. Bu sebeple rince bağırsakların glütene karşı alerjik tepki göstermesine sebep olur ve çölyak hastalığı ortaya çıkar.

Çölyak Hastalığı Nasıl Geçer?

Çölyak hastalığı testi, katı dışı tahlilleri, barium yutulduktan sonra çekilen bağırsak röntgenleri hastalığın teşhis yöntemleridir. Hastalıın tedavisi ise glüten içermeyen beslenme düzeni ile sağlanmaktadır.

Çölyak Hastalığı Ne Yemeli?

Bu bağlamda çölyak hastaları ne yer diye baktığımızda özellikle hazır gıdalarda glüten içermeyen gıdaların tercih edilmesi, bunun yanı sıra, mısır, pirinç, mercimek, nohut, kestane, fasulye, soya, fındık gibi besinler, ceviz, incir ve kuru üzüm, kümes hayvanları, kırmızı et, sebze ve meyve çeşitleri, bakliyatlar, bal, yumurta ürünlerle beslenmeye özen gösterilmelidir.

Teşhis ile birlikte doktorunuz tarafından size tedavide dikkat edilmesi gerekenler hakkında bilgi verilecektir. Bu süreçte doktorunuzun tavsiyelerine mutlaka dikkat etmeli ve özenli bir şekilde yerine getirmelisiniz. Çölyak hastalığı, düzenli beslenme ile tedavi edilebilmektedir.

Çölyak Hastalığı Belirtileri

Çölyak hastalığı belirtileri genellikle başka bir hastalığın belirtisi olduğu sanılarak çölyak hastalığından şüphelenilmemektedir. Oysa ki geniş bir yelpazede belirtisi olan çölyak hastalığı dikkate alınması gereken ve uzun süre tedavi edilmediği taktirde hayatı olumsuz etkileyen bir hastalıktır. Çölyak hastalığı belirtileri nelerdir?

  • Yaşa göre kilo azlığının olması
  • Karın bölgesinde öne doğru şişkinlik bulunması
  • Kansızlık görülmesi
  • Kaslarda zayıflık olması
  • Kusma
  • Büyük tuvalet ihtiyacının artması
  • Dışkıda anormalliklerin görülmesi
  • Bezginlik
  • Sinirlilik hali
  • İştahsızlık olması
  • Eklem ve kemiklerde ağrı olması
  • Ciltte kaşıntılı döküntüler görülmesi
  • Ağız içerisinde aftlar oluşması
  • Büyüme geriliği olması

Yukarıdaki belirtiler ile kendini gösteren çölyak hastalığı her yaşta teşhis edilebilmektedir. Belirtilerin görülmesi ile birlikte yapılacak kan testleri ve sonrasında ihtiyaç duyulması halinde yapılacak olan bağırsak biyopsisi ile kesin teşhis konulur.

Çölyak Hastalığı Tedavisi

Çölyak hastalığı tedavisi hastaların glüten adlı proteinden uzak durması ile yapılabilmektedir. Çölyak, ince bağırsağın özellikle arpa, buğday, çavdar ve yulaf gibi tahıllar ve diğer besin ve ürünlerde bulunan glüten adlı proteine karşı alerjik tepki vermesi ile meydana gelmektedir.

Normalde vücudumuza alınan gıdalar ince bağırsaklarda ayrıştırılır ve burada kana karışır. Tüketilen glüten içeren gıdalara karşı ince bağırsakların alerjik tepki vermesi ile emilimleri sağlanmaz ve ince bağırsakta buna bağlı olarak iltihaplanma ve hasar meydana gelir.

Çölyah Hastalığı Genetik Midir?

Çölyak hastalığı genetik bir hastalıktır ve ailesinde çölyak hastalığı bulunan kişilerin hastalığa karşı daha dikkatli olması gerekmektedir. Çok geniş bir yelpazede belirti gösteren hastalık her yaşta teşhis edilebilmektedir. Çölyak hastalığına yakalananlarda, karın bölgesinde öne doğru şişlik, yaşa göre kilo azlığı, kaslarda zayıflık, kansızlık, ishal, iştahsızlık, sinirlilik hali, kusma, ciltte kaşıntılı döküntüler, eklem ve kemiklerde ağrı, dışkıda anormallik ve büyük tuvalet ihtiyacının artması gibi belirtiler görülebilmektedir.

Belirtiler görülmesi üzerine yapılacak olan kan testleri ve dışkı tahlilleri sonrasında bağırsak biyopsisi ile hastalığın kesin teşhisi konur. Teşhisin konulması ile birlikte hasta için glüten içeren ürünlerden uzak durma sürece başlayacaktır. Çölyak tedavisi glüten içermeyen gıdaların tüketilmesi ve glüten içeren ürünlerden uzak durulması ile yapılabilmektedir.

Çölyak hastalığının ilk devrelerinde tespit edilmesi zor olmaktadır. İlerleyen evrelerde tespit edilebilen hastalığın tedavisi için hastanın sıkı bir diyete girmesi ve glüten içeren ürün ve gıdalar hakkında bilgi sahibi olması gerekmektedir. Yani çölyak tedavisi, arpa, buğday, yulaf, çavdar ve benzeri glüten içeren tüm besin ve ürünlerden uzak durulması ile yapılmaktadır. Tedavi yani diyet sürecinin başlaması ile hastalığın belirtileri ve şikayetleri birkaç ay içerisinde hafiflemeye başlayacaktır.

Çölyak Hastalığı Ne Yememeli

Çölyak hastalarının buğday, yulaf, çavdar ve arpanın yanı sıra, bu ürünlerden yapılmış olan her türlü yiyecek, makarna, şehriye, bulgur, simit,  dondurma, irmik, tarhana, pasta, çörek, unlu tatlılardan uzak durması gerekmektedir.

Çölyak Hastaları Hangi Besinleri Tüketebilir?

Hastaların alabilecekleri besinler arasında her türlü sebze ve meyve, her türlü et ve et yemekleri, sebzeler ile yapılmış yemekler, pirinç, pirinç unu ve nişastası, mısır, patates, soya fasulyesi, buğday ve çavdar unu katılmamış tatlılar, kuru baklagiller, süt ve sür ürünleri, çay, ıhlamur, salep, ayran, gazozlu içecekler, meyve suları ve limonatalar yer almaktadır.

Hastaların tedavi sürecinde yukarıda sayılanların dışında, glüten içeren her türlü besinlerden, hazır gıdalardan ve ürünlerden uzak durması gerekmektedir. Bu ürünler arasında özellikle glüten içeren kozmetik ürünleri de yer almaktadır. Yine yukarıda sayılanlar dışındaki glüten içermeyen gıda maddelerini de tüketebilirler.

Çölyak Tedavisi Ne Kadar Sürer?

Çölyak tedavisi uzun süren ve sıkı diyetle gerçekleşen bir tedavi sürecidir. Bu nedenle doktorunuzun  önereceği tüm tedavi telkinlerini dikkatlice uygulamanız gerekmektedir. Hastalığın teşhisi ile birlikte başlayacak bu süreçte glüten hakkında iyi bilgi sahibi olmanız, hangi besinlerin ve ürünlerin glüten içerdiğini iyi öğrenmeniz ve aynı zamanda hazır gıdalar ve diğer ürünlerin etiketlerini takip etmeniz tedavinin başarılı olması için önem kazanmaktadır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir