Obsesif Kompulsif Kişilik Bozukluğu ve Tedavisi

Obsesif Kompulsif bozukluk takıntı hastalığı olarak bilinir. Ankisi yete türü bir hastalıktır Obsesif Kompulsif bozukluğu olan kişiler kontrol edemedikleri yinelenen ve stres yaratan düşünce ve davranışlar döngüsünü hapsederek kısıtlayan bir hastalıktır.

Obsesyon Nedir?

Obsesyon halk arasında takıntı ya da saplantı diye de adlandırılan bir rahatsızlık belirtisidir. Kişinin elinde olmadan, istenmeden akla gelen ve şahsa aşırı rahatsızlık veren kanaatlerdir. Örneğin mikrop ya da kir bulaştığı kanaati bir obsesyondur.

Obsesif Nedir?

Takıntılı fikre sahip olan şahsa “obsesif” denir. Halk arasında “takıntılı şahıs” olarak da adlandırılır. Takıntı tarzındaki kanaatlere de “obsesif kanaat” denir.

Obsesif Kompulsif Bozukluk

Takıntılar, insanın aklına istenmeden ve elinde olmadan gelen rahatsız edici kanaatlerdir. Bu kanaatler geldiği vakit şahıs da büyük bir sorun meydana gelir ve şahıs bu sorunları ortadan kaldırmak amacıyla uygun olmayan ve saçma bulduğu durumda kendini gerçekleştirmekten alıkoyamadığı birtakım hareketleri yinelemeye başlar.

Bu hareketlere de kompülsiyon (zorlantı) adı verilir. Örneğin kirlilik kanaatleri olan bireylerin sık sık ellerini yıkaması kompülsiyona bir örnektir. Bu kanaatler ve eylemler vakitle şiddetini artırır ve bireyin günlük hayatının büyük bir bölümünü işgal etmeye başlar. Sonuçta bireyin fonksiyonelliği mühim ölçüde etkilenir.

Obsesif Kompulsif Bozukluk Nedir?

Obsesif kompulsif bozukluk obsesyon adı verilen takıntılı düşünce ve fikir dürtüler ile kompilasyon adı verilen yineleyici davranışlar ve zihinsel eylemlerden oluşan bir ruhsal hastalıktır.

Bu bozukluğa sahip kişiler genel olarak kendilerini kontrol edemezler. Buna bağlı olarak stres yaşamaları son derece normaldir. Strese bağlı düşüncelerin korkular yaratması gibi bir durumda söz konusudur.  Bu düşüncelerin yarattığı ankisi yete bazı ritüelleri yâda rutinleri acil olarak gerçekleştirme ihtiyacına (kompilasyonlar)neden olur ritüeller takıntılı düşünceleri önleme veya akıldan uzaklaştırma girişimiyle yapılır.

Ritüel ankisi yetiyi geçici olarak durdurulur. Obsesif düşünceler tekrar oluştuğunda kişinin ritüeli hemen tekrar etmesi gerekir bu obsesif kompulsif bozukluk döngüsü kişinin vaktini alır. Yani kapıyı kilitledim mi kilitlemedim mi veya yemek yaptıktan sonra ocağın altını kapattım mı gibi sorunlar olabilir.

Gittiğiniz herhangi bir yerde olan düzensizlikler sizi rahatsız ediyor ise simetrinizi bozan objeler var ise bunları takıntı haline getiriyor iseniz hastalığın belirtileri başlamış olabilir.

Obsesyon: Bir kişinin beynine girmesine mani olan düşüncelerin genel olarak kişiye birtakım sorunlar ortaya çıkarmaktadır. Buna bağlı olarak kişi genellikle stres altına olacaktır. Strese bağlı sıkıntılar yaşayıp huzursuzluk söz konusu olacaktır.

Kompilasyon: Sıkıntı ile huzursuzluktan tamamen kurtulmak adına yapılan bir beyinsel eylem olarak adlandırılmaktadır.

Obsesif kompulsif bozukluk nedir nasıl tedavi edilir hastalar tarafından merak edilir günlük yaşam etkinliklerini ciddi olarak kısıtlayabilen aile meslek ve sosyal yaşamda önemli işlev kayıplarına yol açan yaşam kalitesini düşüren bir hastalıktır. Kronikleşme olasılığının yüksek olması tedavinin önemini artırmaktadır tedavi için birkaç yöntem bulunmaktadır.

İlaç tedavisi: özellikle ilaçlar obsesif kompulsif bozukluk tedavisinde oldukça faydalıdır seratonin geri alım engelleyiciler adı verilen bu gurup ilaçlar obsesif kompulsif bozukluk tedavisinde yaygın ve başarılı bir şekilde kullanılmaktadır. Tedavi sürecinin başlangıcında hafif bir şekilde bulantı görmek son derece normal karşılanmalıdır. Buna bağlı olarak uyku bozukluğu da ortaya çıkacaktır.

Midesel sorunlar da yaşanırsa normal olarak karşılayabilirsiniz. İlaçların son derece sağlıklı olması ile hiçbir sorun yaşanmayacaktır. Etki için iki hafta kadar beklemek gerekir ilacın etkili olmadığına karar vermek için en az on hafta gibi bir sürenin geçmesi beklenmelidir. İlaçların son derece etkili olmasına bağlı olarak doz artırımına gidilebilir. Bu süreç ise en az 24 ay olarak belirlenebilir.

Antidepresanlar selektif serotonin geri alım inhibitörleri obsesif kompulsif bozukluk tedavisinde yardımcı olabilirler hastaların ilaç ve bilişsel davranış terapisine cevap vermedikleri şiddetli vakalarda elektrkonvulsif (EKT) terapi veya beyin cerrahisi kullanıla bilinir.

EKT sırasında tam olarak işlemler yürütürlerken kafa tarafına elektrotlar takılmaktadır. Bu süreç içerisinde kişiye elektrik şoku verilmektedir.  Her daim bu sürece bağlı olarak erken teşhis mutlaka önemlidir.

Bilişsel Davranışçı Terapi: Sözel yöntemlerin bu terapi işlemlerinde son derece söz konusu olduğu bilinmektedir. Tedavi sürecinin tamamen işitsel yollar sayesinde ilerlendiği bilinmektedir. Sözel yöntemler her daim bu sorunu ortadan kaldıracaktır.

Dayandığı asli itibarıyla başka psikoterapilerden değişik olan bilişsel terapinin tedavi programları proses ve içerik olarak yapılandırılmıştır. Öncelik ile bireyin güncel problemlerine odaklanır, vakit olarak daha sınırlı ve daha çok problem çözme hedeflidir. Bu beceriler çarpık kanaatleri saptamak, inançlarını değiştirmek, çevreyle yeni temaslar kurmak ve davranış değişikliğidir.

Takıntı Hastalığının Sebepleri Nelerdir?

Son devre çalışmalar takıntıların geçmişte yaşanmış olan travmatik deneyimler sonucunda oluştuğunu göstermektedir. Travmatik deneyimlerin etkilerinin oluşturduğu gerilim uzun devreler süresince sürdüğünde gerilim hormonlarının salgılanması da sık sık gösterir.

Bu durumda, serotonin maddesinin salgılanması etkilendiğinden beynin biyokimyasında bozulmalar ortaya gelir. Travmatik etkilenme, orta beyinde yer alan sistem içeresindeki birtakım alanlarda endişe birikmesine neden olarak, bireyin detaylı hususlara takılmadan edemeyecek kadar endişe çoğunluğu hatasına yol açar.

Obsesif-Kompulsif Kişilik Bozukluğunun Belirli Bilişsel Profilleri

  • Temel çatışmaları: Kendilerini yetersiz ve çaresiz olarak algılarlar. Çaresizlikle alakalı bu inançları yüzünden kendilerini korumayacaklar diye paniğe kapılır, fonksiyonlarını yerine getiremez duruma gelirler. Sistem ve sistem üstüne odaklaşmaları bu çaresizlik eksiklikle alakalı amacıyla bir ödünlemedir.
  • Diğerlerine Bakışlar: Kendilerini daha çok rahat, sorumsuz, yalnızca kendileriyle uğraşan, yetersiz şahıslar olarak görürler. “Mutlaka”larını başkalarını de uygularlar. Kendilerini kendilerinden ve başkalarından mesul olarak görürler. Kendilerinden ve başka insanlardan beklentileri çoktur.
  • Mükemmeliyetçi: Mükemmeliyetçilikleri birtakım durumlarda işe yarasa da genel bir hayat sitili durumuna geldiği vakit fonksiyonel değildir. Obsesif-kompulsif kişilik, hayat sürdürmek amacıyla çalışmak yerine çalışmak amacıyla yaşar.
  • Temel Şemaları: Hayatta katı kurallar bulunmaktadır ve bu kurallara hiç değiştirilmeden uyulmalıdır. Herhangi bir durumun ayrıntılarına inmekle hata yapma olasılığını azaltmak mümkündür. İnsanları tarifleyen gerçekleştirdikleri iştir. Yaptığımız iş ne kadar iyi ise biz de o kadar iyi bir insan sayılırız. Duygular denetim edilmelidir.
  • Temel Korkuları: Hatalar, eksikler, sistemsizlikler, yetersizlikler. Her şey denetimden çıkacakmış gibi felaket beklentileri, hiçbir işi bitiremeyecekleri korkusu.
  • Tipik Davranışlar: Kurallar, standartlar “kesinlikle” çevresinde dönerler. Kuralları uygularken bir yandan kendi performanslarını başka yandan da başka bireylerin performanslarını değerlendirirler. Amaçlarına ulaşmak amacıyla kendi davranışları üstünde maksimum denetim kurarlar başkalarını da yönlendirip cezalandırıcı ve eleştirici olurlar. Kendilerini çok yüklenirler.
  • Duyguları: Mükemmeliyetçi standartları yüzünden pişmanlıklara, hayal kırıklıklarına, kendilerini ve başkalarını cezalandırmaya açıktırlar.

Obsesif Kompulsif Bozukluk Tedavisi

Genel olarak hastanın tanımı yapılırken mantıksız birtakım düşüncelerin ortaya çıktığı söylenmektedir. Korkulara bağlı olarak insanlarla ilişkilerin sorun çıkartıldığı bilinmektedir.

Obsesif Kompulsif Bozukluk Nasıl Geçer?

Günlük yaşantınız da tam olarak sorun yaşamamak adına tedavi sürecinin çok iyi geçmesi gerekmektedir. Bazı insanlar hayat boyu tedavi altında olabilir. Obsesif kompulsif bozukluk tedavisinde iki temel tedavi yöntemi vardır çoğu zaman tedavi bu iki yöntemin birleşmesiyle de devam eder.

Psikoterapi: maruz bırakma terapisi adında bir terapi en etkili yöntemidir bu terapide hasta korkulan bir objeye ya da kirlenme gibi takıntıya kademeli olarak maruz bırakılarak kaygılarla sağlıklı bir şekilde mücadele etmeyi öğrendiğiniz an daha iyi bir yaşam kalitesine kavuşabilirsiniz.

Obsesif Kompulsif Bozukluk Tedavisinde Kullanılan İlaçlar

İlaç tedavisi: Bazı psikiyatrik ilaçlar takıntıları ve obsesif kompulsif bozukluk tedavisini kontrol etmenizi sağlar. Genellikle ilk aşamada antidepresanlar kullanılır. İlk aşamada birçok ilaç kullanmak yerine semptomlara iyi geldiği tespit edilen bir ilaçla tedaviye başlanılır.

İlacın faydalı olması semptomları kontrol etmede daha etkili bir yöntem bulabilir. Bu süreç içerisinde en önemli noktanın ilaçlardan geçtiği bilinmektedir. Ancak ilaçların bağımlılık yapacağı gibi doz ayarını çok iyi ayarlanması gerekmektedir.

Obsesif kompulsif bozukluk tedavisinde kullanılan ilaçlar bu ilaçlara %40, %60 oranında iyi yanıt verilir

  • Klomipramin: İsimli ilaç trisiklik antidepresan yer alan klomipramin, noradrenalin ve serotinin geri alımına sebep olarak etki gösterir klomipramin kardiyak  yan etkileri sedasyona yol açabilmesi göz tansiyonu yükseltmesi idrar tutukluluğu yapabilmesi gibi ciddi yan etkileri sebebiyle yakın takip gerektirir.

Obsesif kompulsif bozukluk tedavisinde en temel ve klasik ilaçtır serotinin ve noradrenayin geri alımın durdurarak nöranal aralıkta serotinin vve noradrenalin seviyelerini artırarak etki eder. Diğer ilaçlarla referans olmuş eski bir ilaçtır Tedavideki yeri tartışmasız bir numara olmasına rağmen yan etkileri fazlalığı nedeniyle kullanımı giderek azalmaktadır kilo alma, uyku artışı, ağız kuruluğu, hipotansiyon, kabızlık durumları söz konusu olacaktır.

  • Venlafaksin: Bu durumda ise bulantı gibi bir durum söz konusu olacağı gibi iştahsızlık da yaşanabilir. Ayrıca uykusuzluk sorunu son derece fazla rastlanmaktadır.
  • MAO inhibitörleri: Triminden zengin yiyeceklerle alındığından serebrovasküler kana yapabilecek kadar ağır hiper tansiyon krizleri yapabildiğinden kullanımı kısıtlıdır ülkemizde maklabemid bulunmaktadır. Selektif vereversbibl etkili olup traminle etkileşme olasılığı zayıftır çok dirençli vakalar hariç başka seçenek ilaçlar bulunduğundan MAO inhibitörlerinin kullanımı çok azalmıştır
  • Benzodiazepinler: Benzodiozepinler obsesif kompulsif bozukluk tedavisinde yardımcı ilaç olarak kullanılır. Bağımlılık yapma riskleri olup kötüye kullanımı sıktır. Doktorunuz alprazlam ve klonezepam gibi benzodiazepinleri kısa süreli kullanıp doz düşürerek kesmeyi tercih edecektir.
  • Antipsikotik ilaçlar: Risperiden olan zapin ketiaplin gibi yeni nesil antipsikotikler obsesif kompulsif bozukluk tedavisinde özellikle güçlendirme amacıyla yardımcı tedavide kullanılır.

Obsesif Kom

Obsesif Kompulsif Bozukluk Tedavisi Ne Kadar Sürer?

Obsesif kompulsif bozukluk tedavisi ne kadar sürer derseniz 1 yıl sürer tabi ki hastalığın kronikleşme durumunda yıllarca da sürebilir.

Bu hastalığın genel olarak erken yaşlarda ortaya çıktığı bilinmektedir. Buna bağlı olarak erken yaşta insanlar bu hastalıkla yaşamaya alıştıklarından dolayı tedavi süreci uzun sürmektedir. Tedavinin son derece başarılı olmasını sağlamak için kökleşmiş olan insansal hareketlerin önemli bir şekilde analizi yapılarak hasta olan kişiye detaylı bir şekilde bilgilendirme yapılması gerekmektedir.

Bu noktaya doktorlar son derece önem vermektedir. Bazen kriz anlarını yaşayan kişiler intihar teşebbüsünde buluna bilir bu durumda kişi hastaneye yatırılarak tedavi edilir eğer hastalık ilerlerse daha uzun süreli hastanede kala bilir. Kişilik sorunlarının kişide devam ettiğini bazılarında yok olduğunu göstermektedir.

Obsesif Kompulsif Kişilik Bozukluğu Testi

Obsesif kompulsif kişilik sorunu kurallar, sistem ve denetim üstüne aşırı düşünme olarak karakterize edilir. Bu şahıslar bir şey üstünde denetim sahibi olamama olasılığı varsa aşırı derecede endişe yaşarlar ve bu amaçla bu tür hallerden kaçınırlar. Kontrol sağlayamadıkları hallerde ise öfkelenirler. Aşırı denetimli halleri, madde bağımlılığı, ilgisiz cinsel temas kurma, finansal sorumsuzluk gibi halleri engeller.

İş husussu ile alakalı çok titiz ve kuralcı oldukları bilinmektedir.  Rahat ve elastik davranamama, detaylarla aşırı ilgilenme gibi haller günlük yaşantılarını çok güçleştirir ve işlerini yapar iken büyük bir vakit ve enerji israfına neden olur. Yapılan işin asıl amacını unutturacak derecede ayrıntılarla, kurallarla, listelerle, sıralamayla, organize etme ve uygulama yapma ile uğraşırlar.

Bu şahıslar yeniliklerle ve elastiklik gerektiren hallerle karşılaşınca rahatsızlık duyarlar. Kültürel normlara çok bağlı olmakla beraber inatçı bir şahıs yapısına sahiptirler. Kuralcıdırlar ve kurallara tam olarak uymasını beklerler.

OKB Ne Kadar Sıklıkta Görülür?

OKB önceleri seyrek olarak görülen bir hastalık olarak kabul edilmesine rağmen son senelerde oluşturulan incelemelerde hiç de seyrek olmadığı belirlenmiştir. Büyük toplum kesimlerinde oluşturulan incelemelerde OKB’nin her 100 şahıstan 2-3’ünde gördüğünüz saptanmıştır.

OKB Hangi Yaşlarda Başlar ve Kimlerde Daha Sık Görülür?

Genellikle buluğ döneminde ve 20-30’lu yaşlarda başlamasına rağmen, okul evveli çağdaki çocuklar dahil rastgele bir yaşta görülebilir. Erkeklerde daha erken yaşlarda başlamasına rağmen genel olarak kadınlarda daha sık görülmektedir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir